معرفی شهرستان شهریار

شهریار

شهرستان شهریار با 1329 كیلومتر مربع وسعت دارای سه بخش، 9 شهر،11دهستان و 103 آبادی، حدود 7% مساحت استان و 9% جمعیت را در خود جای داده است.

این شهرستان به لحاظ نزدیكی به شهر تهران و پایتخت سیاسی كشور و نزدیكی به فرودگاه های بین المللی و ... دارای ویژگی های منحصر به فردی است كه آن را از سایر شهرستان های استان متمایز می سازد. در كنار آن با توجه به قابلیتهای مهم با چالش ها و بحرانهایی نیز روبرو می باشد كه مهمترین آن مهاجرت و رشد جمعیت است.

بحران جمعیتی باعث شده است امكانات با تقاضاهای شهرستان متناسب نبوده و در پاره ای نیز فاصله بسیار زیادی با معیارها و ضوابط استانی پیدا نماید. به عنوان نمونه عدم ساماندهی جمعیت منجر به سكونتهای غیر رسمی در شهرها و روستاها شده و این مهم تأمین شاخصهای بهداشتی، امنیتی، درمانی، عمرانی، رفاهی و ... را با مشكل روبرو ساخته است

شناخت منطقه

شهرستان شهریار یكی از مراكز ثقل استان تهران از لحاظ كانون های جمعیتی شهری – شهركها، روستاها را در اطراف خود شكل داده و در عین حال با توسعه این شهرستان، آبادیها و روستاهای زیادی در این شهرستان تبدیل به شهر شده اند. در حال حاضر این شهرستان با 9 شهر به نام های شهریار، شهر قدس، شاهدشهر، صباشهر، صفادشت، فردوسیه، ملارد، اندیشه و وحیدیه بیشترین شهرها را در استان در خود جا داده است. همچنین پیوند عمیق شهرستان شهریار با شهرستانهای همجوار خود معلول وجود مرز مشترك و پیوندهای اجتماعی ، اقتصادی و جغرافیایی می باشد. چرا كه تعداد قابل ملاحظه ای از شاغلین بخشهای مختلف شهر تهران در این شهرستان ساكن بوده و در صورت قطع این پیوند فعالیت های اقتصادی آنها دچار اختلال میگردد.

ویژگی های مناطق جغرافیایی این شهرستان به شرح ذیل می باشد :

از شمال و غرب همجوار با شهرستان كرج
از شرق به شهر تهران و شهرستان اسلامشهر
از جنوب و جنوب غرب به شهرستان رباط كریم و ساوه
از شرق همجوار با شهرستان اسلامشهر

جاذبه های طبیعی و گردشگری

سازمان میراث فرهنگی وجود قریب به 74 تپه باستانی، چندین قلعه تاریخی، چند درخت قدیمی چند صد ساله، تعدادی گورستان تاریخی، كاروانسرا و آثار باستانی دیگر را كه همگی مبین سابقه كهن این منطقه می باشد را مورد شناسایی قرار داده است. مظاهر تمدن اقوام سیلك كه قدمت آن به 3800 تا 4000 سال قبل از میلاد باز می گردد در تپه ها و جلگه های شهریار دیده شده است و همچنین مظاهر نفوذ تمدن این اقوام كه وسایل كار آنها را بیشتر سنگ و استخوان تشكیل می داده است را میتوان در اطراف تهران چشمه علی، ری و اسماعیل آباد یافت.
دكتر نگهبان در كتاب شهرنشینی و شهرسازی از هزاره چهارم تا هزاره قبل از میلاد آثار ارزنده ای كه از كاوش های باستانی مربوط به تپه های جوقین، تخت رستم و تخت كیكاووس به دست آمده، این منطقه را از لحاظ انسان زیستی جزء مناطق نادر جهان می داند.

از مهمترین آثار باستانی شهرستان شهریار عبارتند از،1- تپه جوقین 2- تخت رستم 3- تخت كیكاووس 4- بالابان 5- پل تاریخی دختر ( مربوط به دوره ساسانیان )

در اكثر اماكن و آثار فوق حفاریهایی انجام شده كه اشیای كشف شده از آنها مؤید سابقه و قدمت بسیار زیاد آن ها می باشد.

تاریخ و جغرافیای شهرستان شهریار

شهرستان شهریار در منتهی الیه ضلع جنوبی سلسله جبال البرز مركزی واقع شده است و با وسعتی معادل 1329 كیلومتر مربع در ارتفاع 160 متری از سطح دریاهای آزاد قرار گرفته است. شهرستان شهریار دارای سه بخش مركزی، ملارد و قدس، 9 شهر شامل شهریار، ملارد، قدس، صفادشت، صباشهر، شاهدشهر، وحیدیه، اندیشه و فردوسیه و 10 دهستان بوده و از شمال و غرب به شهرستانهای رباط كریم و ساوه محدود می شود. جمعیت شهرستان در حال حاضر بالغ بر 838000 نفر می باشد.

با مراجعه به كتب معتبر و تاریخی و اظهار نظرهای مورخین می توان دریافت كه شهریار از سابقه بسیار طولانی برخوردار است. قدمت برخی از آثار باستانی و بناهای تاریخی به هزاره های قبل از میلاد و ظهور دین مقدس اسلام برمیگردد. همچنین وجود بقاع متبركه و مزار نوادگان ائمه اطهار ( ع )‌ نشان دهنده دینداری و دین باوری مردم این متطقه از میهن پاك كشورمان می باشد. واژه شهریار از تغییر و تحول واژه ” شهردار “ كه برگرفته از واژه های ” خشتره داره “ در فارسی باستان و ” شتردار “ در زبان پهلوی به معنای ” دارنده و مالك كشور “ می باشد به دست آمده است. همچنین در فرهنگ نامه های زبان فارسی معنای لغوی شهریار را برابر با كلانشهر و یا بزرگ شهر آورده اند.

شهریار با توجه به سابقه چندین هزار ساله و به علت برخورداری از شرایط ویژه هموار مورد توجه خاص بوده است. شهریار در گذشته از بلاد ری محسوب می شده است.

از جمله شعرای معروف و مشهور این خطه می توان به عمادی شهریاری شاعر خوش ذوق قرن ششم ه-ق اشاره نمود. وی مدتی را در بلخ اقامت داشته و نزد سنایی غزنوی علم تصوف خوانده است. البته عمادی تخلص شعری این شاعر می باشد كه از نام عمادالدوله فرامرز، پادشاه مازندران گرفته شده است. وی پس از فوت این پادشاه به عراق عجم رفته و به خدمت طغرل دوم سلجوقی درآمد و در مدح او نیز اشعاری سرود. وفات این شاعر به سال 583 ه-ق می باشد.

دیوان این شاعر گرانقدر توسط اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان شهریار گردآوری و آماده چاپ می باشد.

اماکن مذهبی

بر اساس تحقیقات انجام شده آرامگاه 27 تن از نوادگان ائمه معصومین ( ع ) در سطح شهرستان شناسایی شده که زیارتگاه عاشقان اهل بیت ( ع ) می باشد. از جمله مشهورترین این بقاع مقدس بقعه مبارکه امامزاده بی بی سکینه می باشد. ساختمان آرامگاه آن حضرت که دختر گرامی امام موسی بن جعفر ( ع ) و خواهر گرانقدر امام رضا ( ع ) می باشد در منتهی ا لیه غربی شهرستان شهریار و در دهستان بی بی سکینه واقع شده است.

آرامگاه این امامزاده با نظارت سازمان اوقاف و امور خیریه مورد بازسازی قرار گرفته و در سال 1372 ضریح مطهر آن توسط هنرمندان اصفهانی طراحی و نصب گردیده است. علاوه بر این ، تعداد دیگری از بقاع متبرکه در شهرستان شهریار که مدفن فرزندان و نوادگان ائمه می باشد وجود دارد که معروفترین آنها امامزاده اسماعیل ( ع ) ، امامزاده حضرتین ( ع ) میباشد.
اماکن مذهبی

جمعیت

شهرستان شهریار یکی از مهمترین شهرستانهای استان تهران است. جمعیت 838678 نفری آن بیانگر اهمیت نقش آن در پهنه ایران اسلامی است. تعداد جمعیت و چگونگی توزیع آن در شهرها و روستاهای مختلف نشان دهنده چگونگی اسکان جمعیت در این شهرستان می باشد. ساختار اشتغال و نقش ملی و استانی فعالیت های اقتصادی – اجتماعی و فرهنگی اهمیت فراوانی در شناخت شاخصهای جمعیتی شهرستان دارد. اطلاعات و آمارهایی که در این شهرستان به آن استناد شده از سرشماری کارگاهی سال 1381 اقتباس شده که بررسی آن به صورت توصیفی و تحلیلی ارائه می گردد. همانطور که در ذیل به صورت مبسوط توضیح داده شده است مشکلات ، تنگناها و بحران اصلی شهرستان ، نرخ بالای رشد جمعیت ( 8/7% ) به تبع آن ساخت و سازهای بی رویه ، حاشیه نشینی و ... می باشد به طوری که امکان برنامه ریزی را با احتیاجات و نیازهای جمعیتی را با مشکل روبرو کرده است.
جمعیت